Een door idealisme gedreven oude bobo

Nee, familie van baron van Verschuer is hij niet. Wat Ben Langendoen (72) wel is? “Een pensionado met een hobby.” Hij kruipt graag achter zijn toetsenbord om artikelen te schrijven over de historie van Haarlemmermeer. Die worden gepubliceerd door onder andere de Stichting Meer-Historie. Langendoen schrijft onder meer over de boerderijen in de polder. Maar ook over "oude bobo’s", zegt hij zelf, zoals polderfiguur Baron van Verschuer.

Polderfiguur

Dat hij dit keer koos voor Bartold Arnold baron van Verschuer (1809 – 1901), is een gevolg van een oproep in HCnieuws. De derde polderfiguur, die later deze maand in PARK21 komt te staan, verbeeldt deze grootgrondbezitter. De gemeente wilde bij de onthulling hiervan graag familie betrekken. De oproep is, afgezien van het artikel van Ben Langendoen, zonder resultaat gebleven. Langendoen geeft op verzoek toestemming zijn tekst te gebruiken voor dit artikel. Zelf, zegt hij, heeft hij zich gebaseerd op een artikel uit het kwartaalblad van de Stichting Meer-Historie, december 1999, van de hand van Wouter Slob. En voor de passages over de boerderijen kon Langendoen putten uit eerder eigen werk: twee boeken waarvan hij coauteur is. Langendoen is dus ook een beetje een 'polderfiguur'.

Volbloedspaarden

Langendoen: "Onder de vele grootgrondbezitters die zich in de 19e eeuw bezighielden met de landbouw, en deze op een hoger plan brachten, behoort ook Baron van Verschuer. Hij was in 1827 tweede luitenant bij de dragonders, een soldaat die zich te paard verplaatst en te voet vecht. Als zodanig was hij in garnizoen (een legerafdeling die een vaste standplaats heeft) in de Koudenhorn Kazerne in Haarlem. Hij maakte daar kennis met de jongedame Anna Maria Brants, een rijke Amsterdamse koopmansdochter die in de zomermaanden op het landgoed de Hartekamp nabij Bennebroek woonde. Het huwelijk met haar stelde hem in staat zijn liefde voor volbloedpaarden uit te leven en deel te nemen aan pogingen om de akkerbouw en veehouderij meer op wetenschappelijk wijze te beoefenen. Toen het Rijk de drooggevallen Meergronden in het openbaar verkocht, wisten hij en zijn broer daarvan een kleine 400 hectare te verwerven.””

Slappe was

Gevraagd naar een persoonlijke duiding van de persoon Baron van Verschuer, zegt Langendoen:

"Deze meneer kwam goed in de slappe was te zitten door zijn huwelijk met die koopmansdochter. Hij had de rest van zijn leven in alle rust en vrijheid kunnen doorbrengen in die weelderige buitenplaatsen op de ruggen van volbloedspaarden. Maar daar koos hij niet voor. Hij heeft echt veel betekend voor Haarlemmermeer, voor de landbouw. Ja, ik denk dat hij door idealisme werd gedreven. Hij verdient het zeker een polderfiguur te zijn."

Beleid met vlijt

De gronden die Baron van Verschuer kocht, waren hoofdzakelijk gelegen aan de Ringdijk en Spieringweg. Ze waren gemakkelijk te bereiken vanaf zijn landgoed in Bennebroek. Langendoen schrijft:

"Hij liet zeker zes boerderijen bouwen waarvoor hij bedrijfsboeren in dienst nam. Nu zou men zeggen bedrijfsleiders."

Die boerderijen hadden prachtige namen die het niet slecht zouden doen op wandtegels: Beleid met Vlijt, Overleg alles, Onvermoeid vooruit en Eert den koning. Beleid met Vlijt aan de Bennebroekerdijk 98 is van de familie Wennekers en verkeert volgens Langendoen nog redelijk in originele staat. Andere zijn later herbouwd zoals de boerderijen ‘Overleg Alles’, Bennebroekerdijk 165 en 'Onvermoeid vooruit', Spieringweg 1090. Eert den koning die op de hoek van de Spieringweg werd gesticht, is aan het begin van de vorige eeuw herbouwd en wordt nu als manege geëxploiteerd.

Hooischudders

Baron van Verschuer schafte veel landbouwmachines aan, schrijft Langendoen, die in Engeland werden gefabriceerd zoals Hohenheimer ploegen, grasmaaiers, hooischudders, gerst- en boekweitschoners, haksel- en hooisnijders, bietensnijders, vervoerbaar stoomwerktuigen en dorschtrommels.

"Hij was ook altijd bereid demonstraties te geven van zijn werktuigen. Op zijn land bij boerderij 'Onvermoeid vooruit' werden al in 1862 door hem ploegdemonstraties gegeven. Ook importeerde hij varkens en schapen van diverse Engelse rassen welke konden worden aangekocht door lokale boeren om zo hun veestapel kwalitatief op een hoger peil te brengen."

De derde polderfiguur wordt op 24 maart onthuld. Niet in het bijzijn van familie Baron van Verschuer. Maar wel met Ben Langendoen erbij.

Polderfiguren

Langs de doorgaande wegen die het park van noord naar zuid doorkruisen – Ijweg, Hoofdweg en Rijnlanderweg - komen zogenaamde entreeobjecten, de polderfiguren. Dit zijn historische personen die een bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van de Haarlemmermeerpolder. De figuren geven het NAP, het gemiddelde zeeniveau, op de verschillende locaties aan. Vandaar dat zij verschillen in hoogte. Daar waar de cortenstalen voet eindigt bevindt zich het NAP niveau.

Vorige artikel